dinsdag 31 december 2013

Nog eentje dan: Acrylamide

Zo net voor het nieuwe jaar gooi ik er nog maar een blogje tegenaan. Ik had bedacht om mijn mailbox op 1 januari zo goed als leeg te hebben, maar zie nu al dat dat een zinloos project is. Ik heb te veel ongelezen mail die ik ooit nog eens wil lezen of moet bewaren...dus gooi ik alles maar in een archiefmap, dan is tenminste het belangrijkste bewaard en is mijn mailbox mooi leeg, weggooien kan altijd nog.

Ik kwam een mailtje tegen van mijn zorgverzekeraar over goede voornemens in 2014. Vluchtig las ik het door en zag dat het ging over meer bewegen, stoppen met roken, afvallen etc... de welbekende voornemens van half Nederland. Onderaan de nieuwsbrief stond een stukje "feiten en fabels" dat mijn aandacht trok. Ik klikte eens door en kwam op deze pagina van het KWF. De feiten en fabels gaan dus over wat kankerverwekkend is of niet. Oké mijn mening over het gebruik van zoetstoffen en e-nummers is anders, maar ik ban dit niet uit mijn voedingspatroon omdat ik denk dat het kankerverwekkend is, maar omdat het niks toevoegt aan je voeding. In hun mening over vitamine en "super voeding" kan ik me wel vinden. Hoewel ik zou aanbevelen meer groente te eten dan slechts 200 gram per dag. Daarnaast werd nog even met mijn neus op de feiten gedrukt dat borstvoeding de kans op borstkanker verlaagt. Ik hoop maar dat die 3 maanden fulltime kolven hetzelfde effect heeft gehad. Tja, helaas heb je niet alles voor het kiezen.

Maar het meest interessante vond ik de laatste 2 alinea's met "Meer onderzoek nodig". Hoewel ik vaak lees op diverse sites en krantenkoppen dat "reguliere voeding net zo gezond is als biologisch", ben ik verbaasd over het standpunt van het KWF dat er meer onderzoek nodig is en dat zowel bestrijdingsmiddelen als te weinig voedingsstoffen kunnen zorgen voor het ontstaan van kanker. De relatie met kanker had ik zelf nog nooit zo direct gelegd. Ik eet gewoon liever bio omdat ik geen extra stofjes in mijn lijf wil waar je lichaam niks aan heeft en misschien wel schadelijke gevolgen kunnen hebben.

En dan wordt er nog gezegd dat er meer onderzoek nodig is naar "Acrylamide". What the f#ck is nu weer Acrylamide? Dat het KWF vindt dat hier meer onderzoek naar nodig is wekt mijn interesse verder te lezen. Want als het KWF al denkt dat er meer onderzoek nodig is, wil ik deze stof dan nog wel in mijn voeding?

Ik ging eens verder en kwam op de site van het voedingscentrum. Ook al ben ik het vaak niet eens met wat het voedingscentrum vindt, was ik toch wel benieuwd naar hun mening. "Het is in de hoeveelheden die we via de voeding binnenkrijgen hoogstwaarschijnlijk niet schadelijk voor mensen." volgens het voedingscentrum. Oké dat woordje "hoogstwaarschijnlijk" zint mij al niet, maar ik lees verder. "Het is niet specifiek onderzocht of zwangere vrouwen en kinderen meer risico lopen, maar dit is hoogstwaarschijnlijk niet het geval. Het is wel aannemelijk dat kinderen in verhouding tot hun lichaamsgewicht meer acrylamide binnen krijgen dan volwassenen. Dit is echter niet erg, het gaat er namelijk om wat iemand in zijn hele leven binnenkrijgt." 

Oké niet alles is dus onderzocht en het gaat erom wat iemand in zijn hele leven binnenkrijgt. Gelukkig geeft het voedingscentrum dan nog wel voedingsadvies hoe je de vorming van Acrylamide kan beperken.

Manlief ook maar eens gevraagd naar Acrylamide en hij begon gelijk driftig te zoeken op internet en er zelf een blogje over te tikken. Of het nu schadelijk is of niet, mij zit het toch niet helemaal lekker en met name dan omdat ik het niet wist. Weleens iets gehoord natuurlijk over dat je die zwarte stukjes van geroosterd brood niet moet eten, maar verder nog nooit van het woord Acrylamide gehoord.

Het scheelt dat ik al nauwelijks friet, chips en brood eet. En ook ontbijtkoek, kruidnoten e.d. eten we niet wekelijks. Koffie wilde ik toch al gaan minderen en dit is dan misschien net dat berichtje dat me hierin iets meer motivatie geeft. Maar ik heb wel ooit een "geroosterde boterham met kaas-verslaving" gehad en daar wil ik nu even niet aan denken!

Ik ben niet iemand die gelijk angstig wordt van dit soort berichten, maar me wel meer bewuster maakt over wat we allemaal binnenkrijgen met ons eten. Nog bewuster eten in 2014 dan maar, dan laat je vanzelf 80% van wat in de supermarkt is te vinden wel staan.


plaatje van het www

Iedereen een fijne jaarwisselingen een gelukkig en gezond 2014 gewenst!

maandag 30 december 2013

52 doelen

Vorig jaar maakte ik dit lijstje met 52 doelen voor 2013. Ik ben eigenlijk best tevreden als ik zo eens terugblik. Ik heb veel kunnen verwezenlijken en merk dat ik steeds meer ben op de plek waar ik wil zijn. Het lijstje gaf me een soort van houvast, bijna wekelijks keek ik er wel even naar om te zien wat ik zou kunnen oppakken. Sommige doelen zijn ook helemaal niet bereikt of slechts gedeeltelijk, maar dat geeft helemaal niks. Ik ben tevreden over wat ik heb bereikt m.b.t. declutteren, mijn gezondheid en de dingen die we in huis hebben aangepakt.

Voor 2014 heb ik eveneens weer een lijstje gemaakt, voor mij lijkt het te werken, dus ik ga er gewoon mee door. Sommige doelen van 2013 heb ik gewoon doorgeschoven en er zijn ook weer wat nieuwe dingen bijgekomen. Er zijn kleine doelen en grotere doelen, doelen die ik met een kleine handeling kan afstrepen, maar ook doelen die ik aan het eind van het jaar pas kan evalueren. De doelen hebben weer te maken met veel terugkerende thema's op dit blog: declutteren, gezonder leven, (be)sparen en groener leven.

Hier kan je mijn doelen voor 2014 vinden!

Laatste voorbereidingen

Leuk dat er veel mensen zo enthousiast zijn over mijn "geen suiker uitdaging". En fijn om zoveel positieve ervaringen te horen. Nu ben ik héél benieuwd of ik ook afkickverschijnselen ga krijgen, want ik gebruikte al vrij weinig suiker.

Gisteren als voorbereiding weer aan de slag gegaan met alle etiketten van de producten die we in huis hebben napluizen en via internet alle etiketten napluizen van producten die we ook veel gebruiken. Wat een gedoe zeg als die verschillende benamingen voor suiker en dan ook nog eens de discussie over welke vervanger dan wel weer goed is en welke niet. De ene natuurlijke vervanger doet je bloedsuikerspiegel veel stijgen, maar volgens een andere site is dat dan weer niet zo erg omdat je het bijna altijd in combinatie met noten eet ofzoiets of omdat er wel gezonde stoffen inzitten.... Pff, waar ga ik voor mezelf de grens stellen?

Geraffineerde suiker laat ik voorlopig staan (witte, rietsuiker en glucose-fructosestroop). Aspartaam of andere chemische zoetstoffen, dextrose, maltodextrine etc. gebruikte ik al niet. Natuurlijke suikervarianten (als honing, agavesiroop, ahornsiroop, kokosbloemsemsuiker, dadelstroop en palmsuiker) ga ik met mate gebruiken. Over de natuurlijke suikers lees ik ook verhalen dat ze je suikerverslaving in stand houden en er dus niks mee veranderd. Maar ik ben (op dit moment) van mening dat er in deze suikers nog enige voedingswaarde/mineralen zitten en dat je ze dus best met mate kan gebruiken. Deze natuurlijke suikers heb ik allemaal al in huis, dus ik hoef niks speciaals aan te schaffen. Hoe het nu precies zit met die suikerspiegel en welke (natuurlijke)suikers nu een hoge en lage glycemische index hebben weet ik allemaal niet en wil ik ook even nog allemaal niet precies weten. De laatste jaren heb ik geleerd dat veranderingen in kleine stapjes het beste werken, dus laat ik nu eerst maar eens beginnen met geraffineerde suiker te laten staan en daarna zie ik wel verder.

Tijdens het doorspitten van de ingrediëntenlijsten van alles in mijn keukenkastjes, kwam ik op een aantal twijfelgevallen wat betreft wel of geen geraffineerde suiker. En dan ga je toch weer op internet kijken en lees je weer tegenstrijdigheden, dus voor nu voor mezelf maar een "plan van aanpak" gemaakt wat ik wel en niet ga vervangen.

Zo bevat de ketjap manis die ik gebruik (Yakso bio) rietsuikermelasse. Is dit nu wel of geen geraffineerde suiker? Zo kwam ik bij "de weegschaal" waar ik zo af en toe wat producten bestel die ik niet bij de biobezorger kan krijgen. Daar wordt een pot met rietsuikermelasse verkocht. Volgens de omschrijving daar is het "een zoete stroop die ca. 50% suiker bevat. Het wordt verkregen uit de kooksel van suikerriet waarin de onzuiverheid van sappen nog opgehoopt zit". Bij de ingrediënten staat dan ook rietsuiker als enige ingrediënt. Volgens mij is het dus gewoon rietsuiker, maar dan minder geraffineerd. Deze ga ik dus schrappen van mijn lijstje. Ik gebruik ketjap eigenlijk alleen door de nasi en pindasaus. Voorlopig ga ik als alternatief soyasaus gebruiken, maar die is natuurlijk minder zoet. Ergens las ik ook dat je dadelstroop kan gebruiken als alternatief.

De Zonnatura groentebouillonblokjes die ik gebruik bevat rietsuiker, maar de  knoflook en kruidenbouillon variant weer niet. De Würzl en Vetera groentebouillonblokjes bevatten ook geen suiker, dus die gaan voortaan weer in het winkelwagentje.

De Appelstroop zoals gisteren aangegeven bevat ingedikt suikerbietsap. Hoewel hier ook discussie over is of het nu wel of niet natuurlijk is, laat ik het toch maar even staan. De variant van Crombach met 100% suiker vind ik net zo lekker, dus die kopen we de volgende keer maar weer. Of de Zonnatura variant appel/peer.

Bij het avondeten lette ik ook even extra goed op, want ik heb nog maar 3 dagen om me voor te bereiden en ik wil straks niet overvallen worden door allerlei verrassingen. Vanavond stonden op het menu mexicaanse wraps met guacamole. Wraps eten we niet heel vaak, want wil zo min mogelijk tarwe eten. Maar daar zit dus ook weer suiker in, volgende keer zelf maken dus maar denk ik zo of vervangen door maistortilla chips.

Verder gaven de kidneybonen me nog een verassing, want ook in het potje bio kidneybonen van ah p&e zit dus suiker toegevoegd. Jammer, want die gebruik ik best regelmatig. Dus maar eens in de biowinkel kijken voor een variant zonder suiker en anders droge bonen koken en die weken en koken, die heb ik nog wel ergens onder in de kast liggen, maar ben vaak te vergeetachtig (lui).

Ik denk dat ik nu redelijk ben voorbereid. De "meuk" die we nog over hadden van zoontjes verjaardag (chips, frisdrank e.d.) gaan oudejaarsavond mee naar vrienden waar we het vieren. De paar dingetjes die nog open zijn en suiker bevatten zijn zo goed als leeg: pindakaas, appelstroop en chocoladepasta. En manlief eet dat wel op...die doet niet mee met suikervrij, vindt het onzin. Net als alle andere dingen tarwevrij, koken zonder e-nummers e.d. Maar op de vraag hoe het komt dat hij ongemerkt 10 kilo is afgevallen het afgelopen jaar had hij ook geen passend antwoord. Ach zolang hij mij gewoon mijn gang laat gaan, ga ik maar niet meer in discussie met hem.

Heb zin om te starten, maar eerst nog maar genieten van oliebollen en appelbeignets, al ben ik daar nooit fan van geweest, dus veel zal ik er niet van nemen.

zaterdag 28 december 2013

Ik start 2 januari natuurlijk suikervrij!

Ik eet al een stuk gezonder dan 2 jaar geleden, maar het kan zeker nog gezonder. Zo heb ik de wens om suikervrij te eten en dan bedoel ik geraffineerde suiker. De laatste weken ben ik me aan het verdiepen in suikervrij eten en ik merk dat er nogal wat tegenstrijdigheden zijn over wat men hier onder verstaat. In de eerste plaats wil ik proberen geraffineerde suiker te laten staan. Na (zoveel mogelijk) e-nummer vrij, tarwevrij en biologisch eten, lijkt me dit een goede vervolg stap. Geraffineerde suiker voegt niks toe, dus waarom zou je het eten? Daarnaast zijn er wel veel kwalen die in verband worden gebracht met suiker. Voor mij genoeg reden om het voortaan te laten staan.

Nu dronk ik al geen suiker meer in de koffie sinds een klein jaartje en geen frisdranken, maar ik gebruik nog wel tal van andere producten waar suiker inzit. Zo zal ik een alternatief moeten zoeken voor een aantal producten, etiketten nog beter lezen en sommige producten volledig laten staan. Het scheelt dat ik bijna geen brood meer eet, want het meeste broodbeleg bevat suiker.

Ik ben niet van de goede voornemens, omdat die toch altijd mislukken, maar stel mezelf meestal wel doelen voor het nieuwe jaar. Dat kan van alles zijn: dingen die ik graag wil doen, wil bereiken of wil leren. Dit jaar wil ik opnieuw een overzichtje maken van een aantal doelen, of het er weer 52 zijn moet ik nog bekijken. Maar wat betreft suikervrij heb ik gelezen dat je het beste "cold turkey" kan gaan en een periode achter elkaar helemaal geen suiker meer eten om van de verslaving af te komen. Veel mensen hebben onbewust een suikerverslaving, zoals ik las, want suiker zit bijna ongemerkt overal in. Ik schrik er ook van als ik alle etiketten bestudeer van de spullen die we in huis hebben en dan eten we al redelijk onbewerkt t.o.v. het gemiddelde huishouden in Nederland. Dingen die ik dus moet vervangen/niet meer eten zijn: appelstroop, pindakaas, chocoladepasta, ketchup, mayonaise en ketjap. Voor de meeste ken ik gelukkig ook een (zelfgemaakte) suikervrije variant, maar voor andere dingen moet ik nog op zoek.

Om mezelf niet te kwellen en eerst een periode van voorbereiding te gunnen, heb ik de 40 dagen dat ik zonder suiker wil eten niet in december gepland, maar start ik 2 januari. Ik heb een aantal boeken bij de bieb geleend en wat websites ter ondersteuning gevonden.

Hoewel ik zelf heb bedacht om er 2 januari mee te beginnen, bleek tijdens mijn zoektocht op internet dat ik niet de enige ben die hier 2 januari mee start, er zijn zelfs meerdere online cursussen die je hierbij ondersteunen. Mocht je mee willen doen? Deze cursus is gratis en duurt 3 weken. Ik heb ervoor gekozen om het te proberen 40 dagen vol te houden. Het grappige is dat toen ik dit ter sprake bracht bij een speelochtend van zoontje, dat een moeder al geheel suikervrij eet en een andere ook al in gedachte had om 2 januari te beginnen. Nog een paar dagen goed voorbereiden en dan kan ik aan de slag!

zondag 22 december 2013

Waar het echt om gaat tijdens de kerstdagen!

Waar het echt om gaat tijdens de kerstdagen hebben we in 2011 maar al te goed ervaren. Op zaterdag 24 december 2011 werd ik ontslagen uit het ziekenhuis in Rotterdam. Ons zoontje lag daar nog als een klein hulpeloos vogeltje op de NICU in de couveuse en vocht voor zijn leven.

Manlief logeerde al enige dagen in het Ronald mcDonald in Rotterdam, want voor de geboorte werden we overgeplaatst naar dit ziekenhuis ruim 100km van ons eigen huis vandaan. Zo kon hij toch dicht bij ons zijn, wat was dat ontzettend fijn. 6 dagen na de geboorte werd ik ontslagen en trok ik bij manlief in in het Ronald mcDonaldhuis. Ik zag voor het eerst met eigen ogen waar hij de afgelopen dagen had geslapen en geleefd als hij niet bij ons was. Hij leefde op broodjes kroket uit de kantine en had wat kleding bij de wibra gescoord in de voor hem grote onbekende stad Rotterdam. En het was hem zelfs gelukt geboorteaangifte te doen door met een taxi richting Crooswijk te gaan, omdat in het gemeentehuis op loopafstand het niet mogelijk was om aangifte binnen 3 dagen te doen?!

Daar sta je dan ineens op je slippers buiten na 2,5 week ziekenhuis op de dag van kerstavond. Het was slechts 200 meter lopen vanaf het ziekenhuis naar het RMD, maar een bizar tafereel van mensen die alleen bezig waren met de laatste kerstinkopen trok aan mij voorbij. Manlief positioneerde mij op een stoel in onze hotelkamer en ging zelf op pad voor de laatste inkopen. Nee, geen kerstinkopen, maar de inkopen om de komende dagen te overleven. Want ik wilde niet overleven op broodjes kroket, wilde gezond eten, had een kolfapparaat nodig, paracetamol en nog wat andere dingen.

We waren totaal niet met kerst bezig zoals je je kan voorstellen, maar voelde ons wel een soort van Jozef en Maria opzoek naar een herberg om te overnachten en er met de weinig middelen die we bij ons hadden het zo aangenaam mogelijk te maken.

Totaal verrast waren we dan ook dat de vrijwilligers van het Ronald mcDonaldhuis in Rotterdam een kerstlunch hadden georganiseerd op eerste kerstdag. Een hele bizarre situatie, daar zaten we dan met allemaal gelijkgestemde onbekende ouders, waarvan de spanning en het verdriet op de gezichten was te lezen, maar niemand die het er over had. Iedereen die probeerde er het beste van te maken, toch wat te eten en blij was met de gedachte dicht bij hun zieke kindje te kunnen zijn. Wij hadden dan nog het "geluk" dat we verder geen kinderen hadden, maar je kan je voorstellen hoe het moet zijn voor gezinnen die ook andere kinderen bij zich hadden en zich vast iets anders van de kerstvakantie hadden voorgesteld.

Op die dag realiseerde ik me waar het echt om gaat met de feestdagen. Al zat ik in mijn joggingpak en ongekamde haren met kerst bij de couveuse van ons zoontje, het maakte niet uit, we waren bij hem dat was het enige dat telde. Ik wenste geen pakjes onder de boom, maar wenste dat we zoontje ooit mee naar huis mochten nemen en dan niet tussen 6 plankjes. Ik genoot van het uurtje buidelen en dacht aan alle mensen die nu verplicht bij hun schoonouders zaten, opgedirkt in te strakke jurkjes met glitter en glamour en gemaakte gezelligheid. Dat was de dag dat ik besefte dat het kerstfeest maar om één ding gaat en dat is samenzijn omdat je van elkaar houdt!

Op 2e kerstdag gingen we 's avonds even naar huis om spullen te halen. Daar lag een berg kaartjes met kerstgroeten, lief bedoeld maar wat moest ik er op dat moment mee?! Wat nou "fijne kerstdagen, dachten deze mensen nu echt dat het fijn was?" Daarna besloot ik nooit meer kerstkaartjes te sturen. Ik zie er tegenop om de kaarten te sturen, alleen onze namen op een kaart vind ik niet persoonlijk genoeg en iedereen verplicht een persoonlijke kaart sturen kostte mij veel energie. Dan stuur ik liever door het jaar heen mensen een leuk persoonlijk kaartje op een moment dat ik even aan ze denk of als ze het extra nodig hebben om te laten weten dat ik van ze hou!

Sinds dat jaar gaat er met kerst een mooi bedrag richting het Ronald mcDonaldhuis, want ik wens alle ouders de mogelijkheid toe om dichtbij hun ernstig zieke kind te verblijven. Want bij elkaar zijn omdat je van elkaar houdt is waar het echt om gaat!

vrijdag 20 december 2013

Hormoonverstorende stoffen

Gisteren werd ik door diverse mensen geattendeerd dat er een interessante uitzending bij Zembla te zien was over hormoonverstorende stoffen. Toch wel handig als je mensen volgt of feesboek die dezelfde interesses hebben.

Manlief dacht al, "daar heb je haar weer". Soms vindt hij dat ik te ver ga in dingen als het over dit soort onderwerpen gaat. Zo vindt hij het onzin dat er giftige stoffen in billendoekjes en luiers zouden zitten. En weigert dus nog regelmatig om wasbaar te gebruiken, dus verschoon ik zoontje gewoon meestal en heb ik ook gifvrije billendoekjes. Hij heeft ook een andere achtergrond dan ik wat zijn standpunt voor een groot deel verklaard. Hij heeft milieukunde gestudeerd en daardoor meer kennis over dit soort dingen, maar het misschien niet altijd helemaal bij het rechte eind.

Dus gisteren zat ik voor de tv om de uitzending te zien en manlief zat naast mij op de bank. Hij zei zoiets als: "wat een onzin weer", toen ik vertelde waar de uitzending over zou gaan. Maar toen de uitzending begon, zag ik dat er iets in hem veranderde. Steeds vaker keek hij over de laptop mee. De beelden kwamen ons bekend voor, het verhaal begon op een neonatologie afdeling in het ziekenhuis. Een arts vertelde dat ze alle materialen hadden vervangen door materialen zonder hormoon verstorende stoffen (weekmakers, bpa), omdat na onderzoek bleek dat via een infuus wat soms weken bij een baby in het lichaam zit, meer schadelijke stoffen vrijkwamen dan gewenst. Volgens de onderzoekers is er een hoger risico op borstkanker, onvruchtbaarheid en nog meer. Wat het onderzoek hierna zo moeilijk maakt is dat deze gevolgen pas na 30-60 jaar zichtbaar zijn.

Gelijk ging mijn gedachte naar zoontje, wat heeft die wel niet allemaal in zijn lichaam gehad? En was dat ook allemaal gifstofvrij? Ik wil er niet te lang bij stilstaan, het was nodig om hem toen in leven te houden, maar ik hoop dat in ons ziekenhuis ook zo'n geweldige arts rondliep die de materialen heeft vervangen.

Wat mij vooral verbaasde is dat de Nederlandse overheid geen poot uitsteekt om voorlichting hierover te geven. Ook al is er alleen een vermoeden dat bepaalde producten beter vermeden kunnen worden bij zwangeren en jonge kinderen dan wil ik het weten en mijn eigen plan trekken. Nu heb ik me pas na de geboorte van zoontje in dit soort dingen verdiept, omdat ik zo'n gezond mogelijke toekomst voor ons gezin wil.

Bijna op het eind van de uitzending zei manlief, "Je hebt misschien toch wel ergens gelijk". Hij vindt dat er bij deze specifieke groep, misschien toch een extra voorzichtig omgegaan moet worden met deze stoffen.

Manlief heeft er hier nog een uitgebreid blog over geschreven.
Mocht je de uitzending gemist hebben, die kan je hier zien.

Wat doe ik met deze informatie? Nee, niet direct grote paniek hier, maar bij de aanschaf van nieuwe spullen en een evt. volgende zwangerschap (als die er ooit nog komt) hou ik dit wel in mijn achterhoofd!

Van dit soort initiatieven word ik blij

Soms investeer ik wat geld in crowdfundingprojecten. Ik doe het alleen met geld dat ik echt kan missen en alleen in projecten die mij aanspreken. Soms ontvang je een leuke rente, soms een andere leuk cadeautje en soms beide.

Ik heb weleens geïnvesteerd in projecten via de site onplanetcrowd en gisteren ontving ik van hun "de beste wensen" in de brievenbus, met daarbij een bedankje. Het bedankje was een cadeaukaart om 5 euro te investeren in een mooi project.

Omdat het al weer even geleden was dat ik via deze site investeerde, bezocht ik de site gelijk even om te kijken welke projecten er nu lopen. Op dit moment staat er weer bijna 50 euro op mijn crowdfundrekening. Dit is een bankrekening waar ik terugontvangen bedragen (incl.) rente parkeer om vervolgens opnieuw te investeren, danwel te reserveren voor een ander doel.

Ik zag een super initiatief, dat ik graag onder de aandacht wil brengen "De groen(s)teTuin voor en door bewoners van Nieuw-Vennep". Het is een project waarbij samen met bewoners een biologische moestuin opgestart wordt. Helaas is het niet bij mij in de buurt, anders zou ik denk ik gelijk een investering doen. Wellicht zijn er lezers die hier ook blij van worden en wel in de buurt wonen. Je kan als dank voor je investering/gift een stukje moestuin, groentepakket krijgen of een fruitstruik adopteren.

Investeren in crowdfunding zijn risicovolle investeringen. Doe het dan ook alleen met geld dat je echt kan missen.